هی هی-جبلی-قم قم
کتاب هی هی-جبلی-قم قم
«هیهی - جبلی - قمقم» نوشتهی رضا دانشور است. این کتاب در دو بخش تنظیم شده است، بخش اول نامی ندارد اما «قصههای مهمل تلخک» عنوان بخش دوم کتاب است. برخی از قصههای این کتاب بسیار کوتاه و در حد یک صفحه هستند. این مجموعه برگزیدهای از داستانهای رضا دانشور است که بیش از سه سال پیش از درگذشت نویسنده به انتخاب یوسف اسدیان و با موافقت نویسنده گردآوری شده است. اسدیان میگوید: «دانشور پس از دیدن نسخهی اولیهی این مجموعه، کم و بیش اصلاحاتی در آن انجام داد که بیشتر درست کردن غلطهای چاپی بود و علاقهای به ویراستاری مجدد نوشتههای چاپ شدهی جوانیاش نشان نداد و ترجیح میداد به همان صورت اولیه تجدید چاپ شود.» رضا دانشور ششم خرداد ماه ۱۳۹۴ درگذشت.
دو داستان اول مجموعه «هیهی - جبلی- قمقم» براساس قواعد ژانر ادبیات شگفت و ژانر وحشت نوشته شدهاند. در داستان اول یعنی «عصرانه»، با غولهایی در ظاهری آدموار و اغواگر مواجه هستیم که قهرمان داستان را که کارمندی ساده و درگیر امور روزمره است به بیراههای مصفا میکشانند که گویی قتلگاه است.
«با دوستان داماد به عروسی نرو!» داستان دوم مجموعه، روایت مردی است که به یک عروسی دعوت میشود. مراسم خارج شهر برگزار میشود و هوا مه گرفته است. او در راه، زن و شوهری را سوار میکند که آنها هم مهمان همان عروسی هستند اما راوی آنها را نمیشناسد. راوی وقتی ماشین را در پارکینگ، پارک میکند، متوجه میشود روی همهی ماشینها گربههایی پشمالو نشستهاند. وارد مجلس عروسی که میشود، میبیند مهمانها دست و پاهایی پشمالو دارند و گویی از جنس آدمیزاد نیستند.
قصههای میانی کتاب، حالوهوایی متفاوت دارند. «هیهی - جبلی - قمقم»، «آنچه فردا بینی و پسفردا بینی و پسانفردا» کموبیش حالوهوایی مشابه دارند؛ قصههایی در حالوهوای ادبیات شکست که بعد از کودتای 28 مرداد رونق داشت. در این قصهها دانشور شکست را تا مرز تردید پیش میبرد؛ تردید در باورهای تثبیتشده؛ تردید در اسطورهی قهرمان شکستناپذیر.
در داستان «هیهی- جبلی - قمقم» راوی با حوصلهای مثالزدنی سرنوشت قهرمانانش را از نوک کوه تا روی زمین روایت میکند و در پایان، آنها را زخمی و خراب و شکستخورده جا میگذارد. «کرفون» روایت جدال میان آرمان و تنسپردن به زندگی روزمره است. «آنچه فردا بینی و پسفردا بینی و پسانفردا» نیز با روایت مفهوم شکست و خرابی پس از شکست، مواجه هستیم، اما اینبار نویسنده شکست را به زمینهی تاریخی دورتر، یعنی زمان هجوم مغول میبرد.
«هیهی - جبلی - قمقم» گزیدهای از داستانهای یکی از داستاننویسان مطرح ایران است که علاقمندان به داستانهای کوتاه ایرانی میتوانند از خواندن آن لذت ببرند و با روند کاری و فکری این نویسنده بیشتر آشنا بشوند.
درباره رضا دانشور
رضا دانشور (۱۳۲۶–۱۳۹۴)، داستاننویس و نمایشنامهنویس ایرانی بود. رضا دانشور در سال ۱۳۲۶ خورشیدی در مشهد متولد شد. ابتدا به تئاتر علاقهمند شد و به همراه افرادی چون داود کیانیان، داریوش ارجمند، انوشیروان ارجمند، رضا صابری و رضا کیانیان در تکوین یک جریان تئاتری مهم در شهر مشهد نقش عمدهای داشت. در دانشگاه مشهد و دانشگاه تهران در رشته ادبیات فارسی تحصیل کرد. در دوران دانشجویی با اقتباس از کتاب ابوذر غفاری خداپرست سوسیالیست ترجمه و تألیف علی شریعتی نمایشنامهای با نام ابوذر نوشت. این نمایشنامه که بر محور بازی یک بازیگر نوشته شده بود در زمستان ۱۳۴۹ در مشهد به روی صحنه رفت و با استقبال روبرو شد. این نمایش یک بار دیگر در سال ۱۳۵۱ با عنوان یک ابوذر دیگر در حسینیه ارشاد تهران اجرا شد. او در مشهد به تدریس تئاتر نیز اهتمام ورزید و در نهایت رئیس اداره تئاتر استان خراسان شد.