هاگاکوره
✂️ کتاب: هاگاکوره (Hagakure: The Book of the Samurai)
🖋️ نویسنده: یاماموتو تسونهتومو (Yamamoto Tsunetomo)
🛂 نشر: چرخ (نشر چرخ منتشر نکرده؛ ناشران دیگر)
💞 ژانر: فلسفه شرقی / آیین سامورایی / ادبیات کلاسیک ژاپن
🌟 درباره کتاب:
«هاگاکوره» (به معنی «زیر سایه برگها») یکی از مهمترین متون کلاسیک ژاپن و شاهکار ادبیات سامورایی است . این کتاب در اوایل قرن هجدهم توسط یاماموتو تسونهتومو نوشته شده و در واقع مجموعهای از تأملات و حکمتهای عملی درباره آیین و مسلک بوشیدو (راه جنگجو) است .
درباره نویسنده:
یاماموتو تسونهتومو (۱۶۵۹-۱۷۱۹) در زمان امیر «نابهشیما میتسوشیگه» در منطقه ساگا ژاپن خدمت میکرد . پس از مرگ امیر، به دلیل ممنوعیت خودکشی آیینی (جونشی) توسط حکومت شوگون، سر خود را تراشید و به کسوت کاهنی بودایی درآمد و در عزلتگاهی به سر برد . کتاب «هاگاکوره» حاصل گفتوگوهای تاشیرو تسوراموتو با او در سالهای ۱۷۰۹ تا ۱۷۱۶ است .
محتوای اصلی کتاب:
هاگاکوره دربرگیرنده داستانهای کوتاه، حکایات عبرتآموز و توصیههای عملی از زندگی ساموراییهاست. از مهمترین آموزههای آن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
۱. طریق بوشیدو – مسیری که سامورایی باید با تمام وجود در آن گام نهد
۲. مرگآگاهی – مشهورترین جمله کتاب: «طریق سامورایی در مرگ یافته میشود»
۳. وفاداری مطلق – خدمت به ارباب فراتر از جان و مال
۴. سادگی و پرهیز از تجمل – نقد زندگی اشرافی و پرتجمل
۵. کنش بیدرنگ – اهمیت عمل فوری بهجای تأمل فلسفی
نقل قول از کتاب (ترجمه مشهور):
«من دریافتم که طریق سامورایی مرگ است. در وضعیت «یا-یا» یعنی خواه ناخواه، مصمم باش که بمیری. چه موفق شوی چه نشوی، با شرمندگی روبرو نخواهی شد.»
تأثیرات فرهنگی:
هاگاکوره تأثیر عمیقی بر فرهنگ ژاپن گذاشته و مورد توجه بسیاری از فیلسوفان و نویسندگان غربی از جمله میشل فوکو قرار گرفته است. «جیمز کلر»، مترجم انگلیسی این کتاب، میگوید: «هاگاکوره صرفاً راهنمای آداب سامورایی نیست، بلکه به تعریفی از حقیقت و توهم، عشق و نفرت، زیستن و مردن میپردازد» .
📌 مخاطب خاص: علاقهمندان به فلسفه شرق، آیین بودیسم و هنرهای رزمی؛ دانشجویان مطالعات فرهنگی و تاریخ ژاپن.
درباره یاماموتو چونه تومو
یاماموتو تسونهتومو (Yamamoto Tsunetomo) (یاماموتو جوچو Yamamoto Jōchō نیز خوانده میشود)، (۱۱ ژوئن ۱۶۵۹–۳۰ نوامبر ۱۷۱۹) یک سامورایی در منطقه ساگا واقع در استان هیزن تحت حکمرانی امیرش نابشیما میتسوشیگه بود. کتاب هاگاکوره، بر اساس مجموعه شرحهایی نوشته شده است که تسوراموتو تاشیرو، آنها را در گفتگوهایی که با چونهتومو در سالهای ۱۷۰۹ تا ۱۷۱۶ داشته، گردآوری کرده است.
دو سال از امیری میتسوشیگه بر امارت نابشیما گذشته بود که یاماموتو تسونهتومو در روز یازدهم ماه ژوئن ۱۶۵۹ به دنیا آمد. پدر وی، «یاماموتو جینمون»، مردی با خصوصیات غیرعادی بود (او هفتاد و یک ساله بود که تسونهتومو به دنیا آمد) و در ملازمت دو امیر قبلی، نائوشیگه و کاتسوشیگه، خدمت کرده بود. او ظاهراً بر این باور بود که پسر آخرش سربار خانواده است و اگر مداخلهٔ رهبر گروه وی نبود که تسونهتومو را پذیرفت و در خانواده خویش بزرگ گرد، جینمون وی را به نمکفروشی دورهگرد میداد. در کتاب هاگاکوره خصوصیات جینمون به خوبی تشریح شده است، اما در مورد مادر تسونهتومو تقریباً هیچ چیز نمیدانیم جز اینکه نام خانوادگی وی «مائدا» بوده است و زمانی که چونهتومو به سن ۴۱ سالگی رسید، مادرش هنوز زنده بوده است.