مقاله نایاب جادوگری در ایران یک اثر پژوهشی قدیمی از نویسنده بزرگ ایرانی، صادق هدایت میباشد. این مقاله به زبان فرانسوی نوشته شد و نخستین بار در مجله Le Voile d’ Isis به چاپ رسید. سپس در سالهای بعدی توسط ط.ن از فرانسه به فارسی ترجمه شد و در ایران منتشر گردید.
جادوگری در ایران
صادق هدایت سالهایی از زندگی خود را در هند سپری کرد. او در آنجا در نزد پارسیان هند (زرتشتیان ایرانی که قرنها قبل به هند کوچ کرده بودند) با زبان پهلوی و فرهنگ باستانی ایرانیان آشنا شد. نوشته حاضر یکی از آثاری است که وی پس از آشنایی با اساطیر کهن آریایی به رشته تحریر درآورد.
در این مقاله هدایت ابتا به باورهای دینی آریاییهای باستان پرداخته است. سپس در ادامه دین زرتشت را مورد بررسی قرار داده و پس از آن، بدعتهای مغان در دین زرتشتی را معرفی کرده است.
هدایت با موشکافی این موضوع را بررسی کرده که مغان چگونه با تلفیق باورهای کهنسال آریایی، ابتدا باورهای چندخدایی را وارد دین زرتشت کردند و سپس به مرور، با کمک اوراد و ادعیه و همچنین بهرهگیری از گیاهان مخدر و دارویی، شروع به انجام سحر و جادو نمودند.
هدایت به خوبی این موضوع را مورد بررسی قرار داده و معتقد است که بر پایه متون تاریخی اگر تاریخ سحر و جادو را در ایران باستان واکاوی کرده و دامنه سیر آن را دنبال کنیم، به ماجراهای جادوگری در اروپا و به ویژه در قرون وسطی میرسیم. او مغان را پدران جادوگری در تمام دنیا میداند.