✂️ کتاب: اروس و تمدن (Eros and Civilization)

🖋️ نویسنده: هربرت مارکوزه (Herbert Marcuse)

🛂 نشر: چرخ (در ایران نشر چشمه منتشر کرده؛ ترجمه امیر هوشنگ افتخاری‌راد)

💞 ژانر: فلسفه سیاسی / روانکاوی / نظریه انتقادی

🌟 درباره کتاب:

اروس و تمدن یکی از مشهورترین آثار هربرت مارکوزه، فیلسوف و جامعه‌شناس آلمانی و از چهره‌های برجسته مکتب فرانکفورت، است . مارکوزه این کتاب را در اواسط دهه ۱۹۵۰ نوشت و در آن به نقد و خوانشی تازه از نظریات فروید درباره فرهنگ و تمدن پرداخت .

محتوای اصلی کتاب:

مارکوزه در این اثر معروف‌ترین نظریه فروید را به چالش می‌کشد. به اعتقاد فروید، «تمدن» بر پایه سرکوب غرایز (به‌ویژه میل جنسی) بنا شده است. اما مارکوزه برعکس، استدلال می‌کند که اساس تمدن نه سرکوب، بلکه غریزه عشق (اروس) است و انسان‌ها با عشق‌ورزی و محبت است که مدنیت را خلق کردند .

مارکوزه در دو مرحله «سرکوبِ ضروری» (ناشی از کمبود مادی) و «سرکوبِ مازاد» (تحمیل شده توسط نظام سلطه) را از هم جدا می‌کند. او معتقد است در جامعه پیشرفته صنعتی، بخش بزرگی از سرکوب‌ها دیگر ضروری نیستند و صرفاً در خدمت حفظ قدرت طبقه حاکم عمل می‌کنند .

نقل قول از کتاب: «مارکوزه موقعیتی را تحلیلی می‌کند که در آن آدمی نظام سلطه و استثمار و اقتدار را بر می‌اندازد، از «نیازهای کاذب» و «بسته‌های فرهنگی» رها می‌شود و عقلانیتی نو بر جای لوگوس برآمده از استثمار و سلطه می‌نشاند» .

نقدها و تأثیرات:

سوزان سانتاگ در نقد خود بر این کتاب نوشت که اروس و تمدن همراه با «زندگی در برابر مرگ» نوشته براون، نمایانگر «جدیتی نو و تازه درباره ایده‌های فرویدی است» . پل ماتیک، نویسنده مارکسیست، گرچه این کتاب را تحسین کرد اما آن را «تمرینی فلسفی صرف و بدون قابلیت اجرا در کنش‌های اجتماعی» دانست .

📌 مخاطب خاص: دانشجویان و پژوهشگران فلسفه، جامعه‌شناسی، روانشناسی و علوم سیاسی؛ علاقه‌مندان به نظریه انتقادی و مکتب فرانکفورت.

درباره هربرت مارکوزه

هربرت مارکوزه (به آلمانی: Herbert Marcuse) (زاده ۱۹ ژوئیه ۱۸۹۸ - درگذشته ۲۹ ژوئیه ۱۹۷۹) فیلسوف و جامعه شناس آلمانی و از اعضای اصلی مکتب فرانکفورت بود.